De eerste zaterdag is meteen ook de spannendste. Je kunt nog zoveel voorbereiden en laten zien, de praktijk is altijd anders. Met de eerste twee elementen uit onze slogan scherp op het netvlies gaan onze directeuren, specialisten jonge kind en voortgezet onderwijs op pad. Gelukkig niet al te ver deze keer, maar de grens van Tanzania is wel al heel dichtbij. We zoemen op deze dag in op een workshop voortgezet onderwijs (Junior Secondary School) en een workshop voor directeuren basisonderwijs, waarbij er vaak meer adjunct-directeuren zijn dan directeuren. Dat is eigenlijk wel goed, want zij gaan in feite over onderwijskwaliteit.
Samen leren, samen lachen, samen groeien
Vandaag verzorgen Marlies en ik een workshopdag voor Keniaanse JSS-teachers. We stappen binnen met een glimlach, nieuwsgierigheid en een programma in ons hoofd. Maar al snel merken we: de mooiste momenten ontstaan juist wanneer we ruimte laten voor wat er gebeurt.
Er wordt gelachen, bewogen, gedeeld en soms even stilgevallen. We luisteren naar elkaar en sluiten aan bij wat de groep nodig heeft. En juist in die kleine momenten gebeurt er iets bijzonders. Een blik die blijft hangen. Een glimlach. Een collega die voortbouwt op het idee van een ander. Een nieuwe verbinding tussen wat we bespreken en wat morgen weer gebeurt in hun klas.
Een van de mooie momenten ontstaat tijdens de Circle of Influence. ‘Teachers’ die elkaar die ochtend voor het eerst ontmoeten, praten met elkaar over waar zij wel en geen invloed op hebben. Anderen vullen aan met hun ideeën en ervaringen. Langzaam ontstaat er verbinding. Niet bedacht, niet gestuurd, maar gewoon omdat mensen elkaar vinden. En steeds keren de gesprekken terug naar de kinderen. Naar de leerlingen die morgen weer voor hen zitten. Naar de nieuwsgierige ogen, de verhalen, de vragen en soms ook de stille kinderen die je probeert te bereiken. In de gesprekken klinkt steeds diezelfde beweging door: hoe kunnen we ruimte maken voor ieder kind om mee te doen, te ontdekken en te groeien? Dáár zit de energie. Dáár gaat het uiteindelijk om.
Aan het einde van de dag voelen we vooral dankbaarheid én trots. Trots op wat we in één dag samen hebben neergezet. Op de openheid van deze ‘teachers’, op het samen leren en op alle kleine momenten van geluk die vandaag zomaar ontstaan. Hakuna matata — even niets hoeven oplossen, maar gewoon samen zijn, leren, lachen en genieten van wat deze dag brengt.
Judith Boekel
Vandaag hebben we geleerd over de Kenyan way…
Wij gaan in ieder geval goed voorbereid op weg naar Galu primary school. Vrijdag hebben we onder een grote boom zitten bomen met Bora, onze facilitator uit Kenia, om de workshop voor te bereiden, vooral gericht op head teachers (directeuren).
Alle voorstellingen die we hadden van de dag vallen, ondanks alle voorlichtingen vooraf, al in duigen. Waren we op de afgesproken tijd gestart, dan hadden we 6 deelnemers gehad. Die overigens wel gemotiveerd waren om te beginnen. Onze facilitator besluit om te wachten tot er 20 deelnemers aanwezig zijn. Waar we ons afvroegen waar dit specifieke getal vandaan kwam, weten we nu dat het getal 20 staat voor samenwerking, geduld, balans en een sterke verbinding met spiritualiteit. Dat gaat ook beter met 20 dan met 6 personen.
We beginnen met de kennismaking (To meet) Dit is voor ons een grote uitdaging. Na het oefenen van de namen met een balspel gaat het ons beter af. Dat 13 deelnemers later alsnog aansluiten zonder naamkaartje, maakt het voor ons nog uitdagender. Tijdens de verbinding (to connect) zetten we de volgende stap letterlijk door een stap voorwaarts te doen als een uitspraak op je van toepassing is. Blijken alle deelnemers (op 1 of 2 na) deputies (adjunct directeuren) te zijn. Moeten wij weer even een stapje terug doen. Wel bijzonder om te zien dat de deelnemers direct actief meedoen, zelf het initiatief overnemen en met mooie uitspraken komen, zowel serieus als met veel humor.
Met een leuke werkvorm van de facilitator worden de deelnemers in groepen verdeeld, worden de educational challenges besproken en aan elkaar gepresenteerd. Sommige uitdagingen zijn herkenbaar (wel in een andere context en andere dimensie natuurlijk) en sommige uitdagingen geheel anders. Met hulp van de cirkel van invloed bespreken we op welke challenges de deelnemers invloed kunnen uitoefenen om het onderwijs op hun scholen te verbeteren. Ook hier ontstaan goede gesprekken over het willen hebben van controle en het daadwerkelijk hebben van controle. Dat wordt ook nog bemoeilijkt door de vele rollen die de adjunct directeuren hebben, waarbij ze voor iedere poep en scheet toestemming moeten vragen aan de directeur. De deputies omschrijven zichzelf als de pakezels van de school of nog treffender, de tosti’s; ze worden van boven getrapt en van beneden getrapt en zitten klem tussen directeur en team. Met elkaar in gesprek over frustraties en mogelijkheden, en daarbij ook kijken naar jezelf, is de grootste winst van de dag.
Dat getal 20 bleef ons de rest van de dag bij, het staat ook voor het goddelijke. Vandaag op veel momenten met elkaar gebeden, waarbij Christenen en Moslims naast elkaar zitten en respect hebben voor elkaars gebed. Overigens; bij de vraag aan de voorganger of hij ook de dag af wil sluiten met het gebed, was het antwoord nee. Hij bidt alleen voor eten.
Mieke Hopmans en Jolijn van de Veerdonk